حرفهایی که تا اینجا زدم فقط مربوط بود بود نظام بورکراسی اداری حاکم بر دانشگاه ها. نمونه بارز آن LPE دانشگاه تربیت مدرس و میکروسکوپ الکترونی اهدا شده به دانشگاه علم و صنعت است و ده ها نمونه مشابه است که بیش از 4 - 5 سال در راهروهای دانشگاه خاک می خورند!
ولی خارج از دانشگاه ها، کمپانی ها و شرکت هایی که سودهای کلانی از این وضعیت بی سر و سامان و بخصوص تحریم های اخیر می برند را نباید فراموش کرد.
حتما می دانید که تجهیزات آزمایشگاهی فوق العاده گرانقیمت و پیچیده اند و طبعا خرید و فروش و کلا تجارت آنها هم کار خاصی است. قسمت زیادی از پولی که برای خرید دستگاه می دهید در واقع پول آموزش و خدماتی است که در آینده باید از آن استفاده کنید. شاید باورش سخت باشد ولی هزینه آموزشی که برای اغلب دستگاه های پیشرفته در نظر گرفته می شود روزی 10 هزار یورو است! و این مبلغ معمولا جزو قیمت دستگاه حساب می شود. یعنی در پرفورما شما هیچ وقت چنین قیمتی را نمی بینید، خواه بخواهید از آن استفاده کنید یا نخواهید. به جرائت می توانم بگویم که حتی یک شرکت ایرانی هم نداریم که در این تجارت پر منفعت حتی ده درصد کارش را درست انجام بدهد. اغلب به قول خودشان یک سیستم را به یک جایی می اندازند و دیگه پیدایشان هم نمی شود. هیچ قانونی هم نیست که بیاید و یقه این آدمها را بگیرد و بگوید که: آقا این همه پول گرفتی یک دستگاه بهمون دادی که هیچ کس نمی تواند باهاش کار کنه؟؟!!
معمولا کسانی که شرکتهای داخلی را اداره می کنند یک عده آدم منفعت طلبند که نه از دستگاه ها سر در می آوردند و نه کسی را برای تعمیر و آموزش دارند. خریدها معمولا از طریق یک سری روابط ناسالم انجام می گیرد و بازاریاب خیلی خوب عموما کسی است که بتواند کسانی را پیدا کند که به این کارها تن بدهند. مهندسین و تعمیرکاران این شرکتها هم معمولا فقط یک دوره کوتاه در حد یک نصب ساده یا حتی گاهی فقط کار کردن با دستگاه را دیده اند. ولی خوب حتی اینها هم در برابر اپراتوری که حتی دستگاه را هم ندیده خیلی قوی هستند! دلیل این امر این است که آموزش تعمیرات و یک دوره کامل این تجهیزات بسیار بسیار گران است. به طور نمونه فقط اسلایدهای دوره تعمیرات میکروسکوپ الکترونی لئو پارسال 43 هزار یورو بود! هزینه شرکت در دوره بیش از چند صد هزار یورو در می آمد! حالا نکته جالب این است که دانشگاه های ما حاضر نیستند از کمپانی اصلی این چنین متخصانی دارد خرید کند و باید حتما از نماینده ای که حداقل یک سوم قیمت دستگاه را به عنوان سود می گیرد و البته همه خدمات را هم ماست مالی می کند خرید کند!
بگذارید از همه حرفهای بالا چند تا مثال واقعی بزنم:
دانشگاه مشهد یک میکروسکوپ الکترونی با WDS خریده است که ستون میکروسکوپ سوراخی برای اتصال WDS ندارد!
MBE دانشگاه علم و صنعت به محض تمام شدن مواد داخل سل های آن عملا تعطیل شد! یعنی هیچ کس را نداریم که بتواند دو تا سل را تعویض کند.
XPS پژوهشگاه مواد سالها محفظه ورودی نمونه نداشت (فکر کنم تازه برای آن خریده باشند)
دانشگاه تهران فقط اسکلت LPE خود را خریداری کرده!
PVD دانشگاه شیراز (که دستگاه های مشابه آن در همه دانشگاه ها وجود دارد) بعد از یکی دو سال از نصبش هنوز کار نمی کند!
ادامه دارد...